Sau gần 10 năm UBND tỉnh có Quyết định phê duyệt, đến nay Dự án khu đô thị mới (KĐTM) Nam ga Hạ Long vẫn còn lởm chởm những bãi đất, những ngôi nhà xiêu vẹo, lụp xụp.
Không khí bao trùm toàn dự án lúc này là câu chuyện “dở khóc, dở cười” của cả người dân lẫn doanh nghiệp. Một phần đất bị thu hồi của người dân chưa được giải phóng đang tiếp tục bị bỏ hoang hoá gây lãng phí tài nguyên đất. Trong khi đó, doanh nghiệp cũng đã rót vào “cuộc chơi” gần 100 tỷ đồng nhưng xem ra chưa giải quyết được mọi việc.
Không chỉ do chính sách...
Năm 2003 UBND tỉnh có Quyết định 1686 phê duyệt dự án “Đầu tư xây dựng - kinh doanh hạ tầng khu đô thị mới Nam ga Hạ Long” tại phường Giếng Đáy, Hùng Thắng và Hà Khẩu (Hạ Long) với diện tích 673.199,6m2 đất. Sau ba lần điều chỉnh quy hoạch, đến nay diện tích đất dự án xuống còn 205.905,87m2. Dự án do Tổng Công ty Xây dựng và Phát triển hạ tầng (LICOGI 2) làm chủ đầu tư, thực hiện xây dựng. Năm 2005 chủ đầu tư phối hợp với các cấp chính quyền tiến hành kiểm đếm tài sản và đo đạc diện tích đất của các hộ dân. Những tưởng sau động thái tích cực này, dự án sẽ sớm hoàn thành, tạo một diện mạo mới cho không gian đô thị cửa ngõ TP Hạ Long. Thế nhưng trên thực tế, tiến độ dự án đã đi không đúng theo quỹ đạo thời gian bởi những vướng mắc nhất định trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB).
Theo báo cáo của Công ty Đầu tư và Xây dựng LICOGI 2 thì hiện tại việc thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đạt tỷ lệ rất thấp. Tại phường Hà Khẩu công tác giải phóng mặt bằng đạt 90% với 20/27 hộ đã được bố trí tái định cư; phường Giếng Đáy đạt 26,7% với số hộ nhận tiền bồi thường là 25/112 hộ và hộ được bố trí tái định cư là 5/9 hộ; phường Hùng Thắng toàn bộ diện tích 86.308m2 vẫn chưa được triển khai, giải phóng. Nguyên nhân của tình trạng trên được các cơ quan chức năng TP Hạ Long và đại diện chủ đầu tư giải thích, do việc thực hiện GPMB quá lâu, trong khi thời gian ấy các chính sách liên quan tới đất đai, GPMB liên tục thay đổi. Từ việc áp dụng Nghị định 22/CP đã chuyển thành Nghị định 197/CP, rồi đến Nghị định 84/CP và gần nhất là Nghị định 69/CP. Cùng với đó là sự chồng chéo của các Thông tư, Quyết định của các ngành liên quan, nên đất nông nghiệp đã được phân chia ra thành rất nhiều loại: Đất nông nghiệp xen kẽ khu dân cư, đất nông nghiệp liền kề chính chủ, đất nông nghiệp không liền kề chính chủ... Bên cạnh đó, việc xác định nguồn gốc đất nông nghiệp cho các hộ dân gặp nhiều vướng mắc. Bởi lẽ bản đồ địa chính từ năm 1998, đến nay không còn phù hợp; sổ địa chính, sổ theo dõi biến động đất đai của địa phương thì không được cán bộ địa chính cập nhật. Do vậy, công tác đền bù một phần phải căn cứ vào việc nộp thuế. Thế nhưng trước đây cán bộ thu thuế làm việc lại không sát sao trong việc kiểm tra, dân “tự khai” diện tích đất bao nhiêu thì thu bấy nhiêu dẫn đến người dân cũng không có hồ sơ để đối chiếu.
...còn do những uẩn khúc chưa được làm rõ
Ngoài các nguyên nhân nêu trên, nhiều người dân cho rằng, đằng sau đó còn là những khuất tất khiến họ không đồng thuận và không thể bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư khi sự thể chưa được sáng tỏ.
Ông Nguyễn Công Chức, một trong những hộ nằm trong diện giải toả bức xúc cho biết, gia đình ông có 1.950m2 đất bị thu hồi. Diện tích này đã được UBND phường Giếng Đáy xác nhận từ năm 1996 là đất ở, đất vườn, nhưng khi lập phương án đền bù lại là đất nông nghiệp. Toàn bộ diện tích trên đã được gia đình ông đầu tư xây dựng nhà xưởng, máy móc với hàng chục công nhân làm việc. Trường hợp khác là hộ gia đình ông Nguyễn Thế Hưng. Ông Hưng cùng một số cá nhân khác đã nhận chuyển nhượng của hộ bà Nguyễn Thị Hoè và Phạm Vân Đào diện tích đất hơn 3.000m2 từ năm 2001. Việc chuyển nhượng này đã được UBND phường Giếng Đáy xác nhận. Biên bản kiểm tra thực địa (nhà ở, đất ở) năm 2007 UBND phường Giếng Đáy cũng xác nhận diện tích đất trên thuộc sở hữu của gia đình ông Hưng. Nhưng khi tiến hành đền bù, Ban GPMB lại tiến hành chi trả tiền bồi thường cho ông Phạm Văn Đào (chủ cũ mảnh đất) với số tiền gần 2 tỷ đồng, mà bản thân ông Hưng cũng như những người đã mua diện tích đất trên không hề hay biết. Điều mà khiến ông Hưng ngạc nhiên ở đây là khi nhận chuyển nhượng, ông và một số cá nhân khác đã được ông Đào, bà Hoè bàn giao toàn bộ bản chính các giấy tờ đất liên quan (năm 2001). Năm 2005, TP Hạ Long mới tổ chức kiểm đếm và tiến hành công tác GPMB. Vậy bộ phận làm công tác GPMB lấy gì để hoàn thiện hồ sơ cho gia đình ông Đào, bà Hoè.
Ngoài ra, nhiều chục hộ dân khác khẳng định đây là dự án kinh doanh, theo quy định tại Điều 40, Điều 58, Luật Đất đai, chủ đầu tư dự án phải thoả thuận với dân về giá cả bồi thường đất đai. Tuy nhiên, LICOGI 2 và các cấp chính quyền địa phương đều “lờ” quy định này. Họ viện dẫn, trong nhiều văn bản, quyết định mà UBND tỉnh ban hành đều thể hiện rõ “Đây là dự án kinh doanh hạ tầng khu đô thị Nam ga Hạ Long” và yêu cầu chủ đầu tư bỏ vốn đầu tư xây dựng công trình trên đất, sau đó mới được chuyển nhượng. Quyết định 972 ngày 5-4-2005 của UBND tỉnh nêu rõ: “Đối với quỹ đất xây dựng nhà ở của dự án bám mặt đường 18A và quỹ đất xây dựng nhà ở chung cư, yêu cầu chủ đầu tư bỏ vốn đầu tư xây dựng công trình trên đất theo quy hoạch được phê duyệt, sau đó chuyển nhượng cho đối tượng có nhu cầu sử dụng theo quy định hiện hành”.
Lời kết
Cho đến thời điểm hiện tại, dự án Khu đô thị mới Nam ga Hạ Long đã được chủ đầu tư bỏ ra hơn 50 tỷ đồng để xây dựng khu tái định cư tại chỗ cho người dân bị thu hồi đất và vài chục tỷ đồng cho công tác bồi thường cũng như một số vấn đề liên quan khác. Tuy nhiên, do những nguyên nhân kể trên, dự án đang tắc ở khâu GPMB và thời gian thực hiện dự án đã vượt quá xa so với tiến độ đề ra.
Cùng với nhiều vấn đề khác, dư luận hiện đang rất quan tâm về sự lãng phí tài nguyên đất gần 10 năm qua của dự án. Và chắc chắn sẽ còn kéo dài thêm nhiều năm nữa nếu các bên liên quan không giải quyết tốt nguyên nhân và những vấn đề “uẩn khúc” trong GPMB. Đẩy nhanh tiến độ dự án đồng nghĩa các cơ quan chức năng của tỉnh và TP Hạ Long sớm vào cuộc để làm rõ các vấn đề liên quan tới GPMB tại dự án, có chế tài xử lý đối với chủ đầu tư dự án nếu quá thời hạn luật định.
Theo baoquangninh.vn